Vodopad Kaluđerski dol jedna je od manje poznatih, ali vrednih prirodnih atrakcija na teritoriji grada Pirota. Smešten u istoimenoj dolini – Kaluđerskom dolu – u podnožju brda Gradište (888 m n.v.), na nadmorskoj visini od oko 738 metara, ovaj vodopad predstavlja pravo osveženje za planinare i ljubitelje prirode. Nalazi se u blizini sela Rsovci, od kojeg je udaljen svega 2,3 km, dok je od samog Pirota udaljen 25,5 km.
Sam vodopad visok je oko 5 do 6 metara i formiran je potokom koji protiče kroz Kaluđerski dol. Taj isti potok se na kraju doline uliva u reku Visočicu, jednu od najčistijih reka pirotskog kraja. Iako nije impozantan po visini, čini ga posebnim upravo okolni ambijent – gusta šuma, tišina doline i manje kaskade koje su formirane iznad glavnog vodopada i koje dodatno obogaćuju pejzaž, mada se teško mogu videti sa staze. Vodopad Kaluđerski dol je najspektakularniji u kišnom periodu godine: tokom februara, marta i aprila, kao i u jesen – oktobra i novembra – kada je protok vode najjači i prizor najupečatljiviji. Van tih perioda voda može biti znatno slabija, pa je pri planiranju posete korisno uzeti to u obzir.
- Temperatura vode (13.02.2026.): 5,6°C
- Lokacija: u blizini sela Rsovci, grad Pirot
- Koordinate: 43.177731, 22.753888
- Nadmorska visina: oko 738 mnv
- Visina vodopada: oko 5-6 m
- Dužina pešačenja: 2,3 km
- Vreme hoda: oko 45 min
- Težina staze: Srednja 4/10
- Uspon: Blag
- Pogodno za decu: Uz nadzor
Polazna tačka za obilazak je centar sela Rsovci, do kojeg se stiže iz Pirota nakon 23,2 km vožnje. Preporučuje se parkiranje vozila u selu i nastavak pešice. Vlasnici terenskih vozila mogu proći makadamskim putem još oko 1,6 km do prvog raskršća, ali i oni nakon toga moraju nastaviti pešice, jer ostatak staze nije prohodan za vozila.
Od centra sela, pored škole, kreće se zemljanim putem putem kroz livade. Odmah po izlasku iz sela, sa leve strane puta prolazite pored seoskog groblja, gde se nalazi impresivno stablo crnog bora, zaštićeno od strane države. Ovo je jedino takvo stablo u ovom kraju i svakako zaslužuje trenutak pažnje.
Nakon oko 1,6 km od centra sela dolazite do raskršća, gde se nalazi sto sa klupama – idealno mesto za kratki odmor pre nastavka puta. Ovde je neophodno preći i preko potoka koji dolazi iz Kaluđerskog dola – upravo onog koji formira vodopad. Na ovom mestu staza se račva: levo vodi ka vodopadu Kaluđerski dol, a desno prema pećini i kanjonu Vladikinе Ploče, pa je važno da na raskršću skrenete ulevo.
Od raskršća preostaje još oko 700 metara nešto zahtevnije uzlazne staze koja vodi uz potok i kroz šumu. Staza je markirana, ali zahteva pažnju jer je teren neravnomeran. Staza vodi levom stranom obale reke Visočice sve do ulaza u Kaluđerski dol. Ukupna dužina pešačenja od sela do vodopada iznosi 2,3 km, a prosečno vreme hoda je oko 45 minuta laganim tempom.
